Ánægður Friðþór er nú á góðum stað
 í lífinu og þakklátur fyrir fjölskyldu og vini. Hann hvetur fólk til að tjá tilfinnngar sínar áður en það er of seint.
Friðþór Vestmann Ingason greindist með þunglyndi og síðar geðhvarfasýki tvö. Hann skrifaði bókina Lærdómsveginn á rauntíma frá því að hann var innlagð-ur á geðdeild og þangað til honum tókst að komast á fætur á ný. Í bókinni segir fjölskyldan frá sinni hlið.
Guðrún Erlingsdóttir

ge@mbl.is

Við tókum strax ákvörðun um að geðsjúkdómur minn væri ekki tabú. Það skiptir máli og gerir okkur öllum gott að ræða hlutina á opinskáan hátt,“ segir Friðþór Vestmann Ingason, sjúkraliði og þroskaþjálfi sem gaf út bókina, Lærdómsvegurinn, þar sem hann lýsir á rauntíma baráttu sinni við geðsjúkdóminn, geðhvörf tvö og mikið þunglyndi sem hann gekk í gegnum.

„Það skiptir mig miklu máli að umræða um geðsjúkdóma og geðbatterríið sé jákvæð. Margir hafa fengið góðan bata og það er hægt að nýta sér geðsjúkdóma á jákvæðan hátt,“ segir Friðþór sem alinn er upp í Vestmannaeyjum. Hann flutti þaðan 1999 þegar hann elti eiginkonu sína, Ragnheiði Jónsdóttur, til Reykjavíkur þar sem hún hóf nám þroskaþjálfafræði.

„Ég vann með fötluðum í Eyjum og kynntist málefnum þeirra í gegnum mömmu sem vann í kertaverksmiðjunni Heimaey. Í sumarvinnu 1999 kynntist ég Ragnheiði, sem kom til Eyja til að klára stúdentspróf og starfa með hópi fatlaðra einstaklinga. Þegar Ragga fór í námið kunni ég illa við að vera einn í Eyjum og fór með henni en ætlaði strax aftur til baka en hér er ég enn,“ segir Friðþór sem býr í Reykjavík. Hann menntaði sig sem sjúkraliða og vann við það þar til hann fór í nám í þroskaþjálfafræðum við HÍ. Hann starfar nú sem deildarstjóri í íbúðakjarna fyrir fatlaða.“

Friðþór segir veikindin fyrst hafa komið í ljós árið 2010.

„Það var gríðarleg keyrsla á mér þegar ég var að skila lokaritgerðinni í HÍ. Ég svaf nánast ekkert í 10 sólarhringa . Eftir skilin fann ég fyrir þyngslum og skrítnum tilfinningum og var greindur með miðlungsþunglyndi. Árið 2016 hætti ég að geta sofið. Það og erfið samskipti á vinnustað 2014 settu sjúkdóminn í gang,“ segir Friðþór sem segir að gömul óuppgerð mál hafi komið upp. Einelti á vinnustað og sem barn í Eyjum, drykkja foreldra og ábyrgð í kjölfarið sem hann tókst á við allt of ungur.

„Tengingin við raunveruleikann brast og þar með rökhugsunin. Á geðrofatímabilinu tók ég ekki eftir því sjálfur í hvað stefndi og upplifði að allt væri rétt hjá mér, meðan allir aðrir voru ómögulegir. Ég var reiður og pirraður út í allt og alla. Umhverfið var mér erfitt og ég náði ekki að tækla neitt,“ segir Friðþór sem sveiflaðist á milli maníu og þunglyndis sem einkennir geðhvörf tvö.

„Ég var í maníu í einhverja daga, hámark viku í einu og svo kom skellurinn og þunglyndið á eftir. Maníutímabilið var skemmtilegt og hamingja út um allt. Ég var á fullu í félagsstarfi, vann mikið og fór út í það að kaupa utanlandsferðir fyrir fjölskylduna annan hvern mánuð. Sem betur fer keypti ég ekki dýrar ferðir,“ segir Friðþór og hlær, en bætir svo við alvarlegur: „Ég var alltaf eitthvað svo þreyttur á sjálfum mér og konunni fannst þetta ástand orðið skrýtið,“ segir Friðþór sem endaði á bráðamótttöku geðdeildar.

 

Gimsteinninn Fjóla Katrín

„Ég var heppinn að greiningin tók ekki langan tíma. Í dag er ég á góðum stað og held sjúkdómnum niðri með lyfjum, passa að álag sé ekki of mikið, lifi í fastri rútínu og er í viðtölum hjá sálfræðingi einu sinni í mánuði og eftir þörfum. Lyfin hjálpa mér heilmikið en í sálfræðimeðferðin mest. Sálfræðingurinn minn, Fjóla Katrín Steinsdóttir, er algjör gimsteinn og ég er henni óendanlega þakklátur fyrir hjálpina. Fjóla færði mér verkfæri sem ég nota til þess að halda sjúkdómnum niðri og hugræn atferlismeðferð hefur hjálpað mér að henda reiður á hugsununum,“ segir Friðþór

 

„Það er gríðarlega mikilvægt að sálfræðiþjónusta sé niðurgreidd. Ég geng til sálfræðings einu sinni í mánuði og oftar ef líðan mín þannig. Hver tími kostar 10 til 16.000 krónur. Ég þurfti mikið á sálfræðingi að halda árið 2017 og það kostaði mig nokkur hundruð þúsund,“ segir Friðþór sem vonast til þess að ráðamenn átti sig á mikilvægi sálfræðiaðstoðar.

„Kostnaður getur fælt fólk frá að nýta sér þjónustu sem getur í raun aukið lífsgæði fólks.“

Friðþór segir að eitt af markmiðum bókarinnar sé að fjalla jákvætt um geðsjúkdóma og geðheilbrigðiskerfið.

„Eitt af markmiðum bókarinnar er að fjalla jákvætt um geðsjúkdóma og geðheilbrigðiskerfið. Ég var heppinn og fékk gott teymi sem tók utan um mig og fjölskylduna en á það lagði ég mikla áherslu. Veikindin snerta við fleirum en mér,“ segir Friðþór og bætir við að umræða um geðheilbrigðiskerfið sé of neikvæð og einblínt sé á það sem miður hefur farið.

„Neikvæð umræða kemur vissulega upp vegna skorts á þjónustu sem stafar að mínu mati af fjárskorti. Það er margt hægt að gera og í raun og veru er það fyrst og fremst einstaklingurinn sjálfur sem hefur mest áhrif á bataferlið. Það er hægt að lifa góðu lífi með geðsjúkdóma með góðri aðstoð. Brautin er ekki bein en við höfum verkfæri til þess að vinna með frá sálfræðingum og geðlæknum En við verðum að gera hlutina sjálf,“ segir Friðþór og bætir við að hann hafi þá tilfinningu að margir fái hjálp en geri ekki það sem lagt er upp með. Skoða þurfi stöðu og aðstæður hvers einstaklings fyrir sig.

Friðþór skrifaði bókina til þess að opna umræðuna um geðhvarfasýki út frá sjónarhóli einstaklingsins en ekki síður út frá sjónarhóli, maka, barna og fjölskyldu,vina og ættingja.

Friðþór vill með bókinni kynna fagaðilum þau atriði sem skipta máli. Hlið einstaklingsins með geðhvarfasýki og fjölskyldunnar sem er í sárum og þarfnast hjálpar eftir erfið veikindatímabil. Friðþóri tókst að koma lífi sínu aftur á eðlilegt ról með aðstoð og litlum skrefum í einu. Skrif Lærdómsvegarins hófust þegar Friðþór dvaldi á geðdeild og átti að vera lítil saga fyrir fjölskylduna.

„Allt í einu er þetta orðið að stórri bók sem sýndi fleiri hliðar en mína. Bókin er skrifuð í rauntíma frá því að ég lagðist inn á geðdeild og þar til ég er stóð á fætur á ný,“ segir Friðþór sem þrátt fyrir allt er þakklátur fyrir að reynsluna sem hann fékk af því að greinast með geðhvarfasýki.

„Ég var strax jákvæður gagnvart þessu erfiða verkefni og nýtti mér það eins vel og ég gat. Í gegnum veikindi mín hef ég öðlast mikla sjálfsþekkingu og lært mikið. þetta hefur verið erfið en dýrmæt reynsla,“ segir Friðþór sem notið hefur ómetanlegs stuðnings fjölskyldu og vina. Hann segir Röggu sína hafa verið hans stoð og stytta og eiga sinn þátt í því að hann sé á góðum stað í dag. Friðþór gefur sjálfur út bókina og kynnir með fyrirlestrum um land allt.

„Það er erfitt fyrir óþekkta höfunda að fá góða útgefendur. Bókin var gefin út 20. apríl og eftirspurnin eftir henni hefur verið góð,“ segir Friðþór.

Hann kynnti bókina „heima“ eins og hann kallar Vestmannaeyjar um síðustu helgi.

„Það var skrýtið að koma til Eyja með fyrirlestur. Ræða opinberlega um sjúkdóminn, fjölskyldualkóhólismann, og eineltið sem ég varð fyrir í Eyjum. Mér var vel tekið og fyrirlesturinn var lokun á ákveðnum þáttum í lífi mínu. Mér fannst alltaf erfitt að fara til Eyja, eins mikið og mig langaði þangað. Í Herjólfi fann ég fyrir kvíða og skömm eins og ég væri ekki velkomin. En mér var alltaf vel tekið. Nú er sú skömm farin.

Það skiptir öllu að ræða málin ef okkur líður illa. Ef við gerum það ekki getum við farið á endastöð og lent í hörmungum. Ég vissi ekki að ég væri með kvíða samt kveið ég fyrir öllu og fannst tilfinningin bæði vond og skýtin.“

Lærdómsvegurinn er seldur í, Penninn- Eymundson og í gegnum laerdomsvegurinn.com eða fiddi79-@gmail.com, er hægt er að panta bókina og fyrirlestur frá Friðþóri.